Terapiler ve Çalışma Alanları

Depresyon; yalnızca üzüntü değil, enerji, motivasyon ve zevk kaybını da kapsayan, kişinin günlük işlevselliğini derinden etkileyen ciddi bir ruhsal bozukluktur. Psikiyatrik değerlendirme ile biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenler birlikte ele alınır.

• Sürekli üzüntü, boşluk veya çaresizlik hissi
• Daha önce zevk alınan etkinliklere ilginin kaybolması
• Uyku, iştah ve konsantrasyon güçlükleri
• Enerji azlığı ve kronik yorgunluk
• Değersizlik duyguları ve aşırı suçluluk

Anksiyete bozuklukları; kişinin tehdit olarak algıladığı durumlara verdiği orantısız korku ve kaygı tepkilerini kapsar. Yaygın anksiyete bozukluğu, sosyal kaygı ve özgül fobiler bu başlık altında değerlendirilir.

• Süregelen ve kontrol edilemeyen endişe
• Kas gerginliği, yorgunluk ve uyku bozukluğu
• Tetikleyici durumlardan kaçınma davranışı
• Konsantrasyon güçlüğü ve sinirlilik
• Fiziksel belirtiler (çarpıntı, nefes darlığı)

Panik bozukluk; yoğun bedensel belirtilerle seyreden ani panik atakları ve bu atakların yeniden yaşanacağına dair süregelen korku ile karakterizedir. Hem ilaç tedavisi hem de bilişsel davranışçı terapi yüksek yanıt oranları sunmaktadır.

• Aniden başlayan yoğun korku ve kaygı atakları
• Çarpıntı, titreme, uyuşma ve nefes güçlüğü
• Terleme, baygınlık hissi ve göğüs ağrısı
• Yeni atak korkusuyla kaçınma davranışı
• Atakların tekrarlanabileceğine dair süregelen kaygı

OKB; kişinin istemsiz ve rahatsız edici takıntılı düşünceler (obsesyon) yaşadığı ve bu düşüncelerin yarattığı sıkıntıyı azaltmak için tekrarlayan eylemler (kompulsiyon) gerçekleştirdiği bir bozukluktur. Obsesyonları bastırmaya çalışmak paradoks biçimde onların sıklığını artırır.

• Kirlenme, zarar verme veya simetri obsesyonları
• Mantıklı olmadığı bilinen ama engellenemeyen düşünceler
• Yıkama, kontrol etme veya sayma kompulsiyonları
• Obsesyonların tetiklediği yoğun anksiyete
• Günlük işlevsellliği kısıtlayan ritüeller

Bipolar bozukluk; manik, hipomanik ve depresif epizodların dönüşümlü olarak yaşandığı kronik bir durumdur. İlaç tedavisi temel yaklaşımı oluştururken, psikoterapi işlevselliği artırır ve dönemlerin önlenmesine katkı sağlar.

• Hızlı düşünceler, abartılı özgüven ve azalmış uyku ihtiyacı (mani)
• Dürtüsel harcama, yeni projeler ve artan cinsel ilgi (mani)
• Üzüntü, yorgunluk, karamsarlık ve anhedoni (depresyon)
• Değersizlik, aşırı suçluluk ve intihar düşünceleri (depresyon)
• Mevsim geçişleriyle tetiklenebilen epizodlar

TSSB; doğal afet, şiddet, kaza veya ani kayıp gibi olağandışı yaşantıların ardından gelişen ve en az bir ay süren bir belirti tablosudur. Yaşam boyu yaygınlık yaklaşık %6-7 olup kadınlarda erkeklere kıyasla iki kat daha sık görülür.

• Uykusuzluk, kabus ve travmatik anıların zorla geri dönmesi
• Travmayı hatırlatan uyaran ve durumlardan kaçınma
• Aşırı uyanıklık, irkilme tepkisi ve sinirlilik
• Sosyal içe çekilme ve duygusal uyuşukluk
• Konsantrasyon güçlüğü ve fiziksel belirtiler

DEHB; çocuklukta başlayan ve yaşam boyu süren nörogelişimsel bir bozukluktur. Erişkinlikte hiperaktivite azalsa da dikkat dağınıklığı, dürtüsellik ve yürütücü işlev güçlükleri belirgin biçimde sürer. İlaç tedavisi nörobiyolojik temeli nedeniyle temel yaklaşımı oluşturur.

• Göreve başlama güçlüğü ve iş yerinde verimsizlik
• Zaman yönetimi sorunları ve projeleri tamamlayamama
• Kolay sıkılma, dikkatin dağılması ve unutkanlık
• Öfke regülasyon güçlüğü ve stres intoleransı
• Dürtüsel konuşma ve ilişkilerde sorumluluk güçlükleri

Yeme bozuklukları; ruhsal veya duygusal sıkıntıyla bağlantılı olarak yeme örüntülerinde yaşanan değişiklikleri ve buna eşlik eden telafi edici düşünce-davranış kalıplarını kapsar. Depresyon ve anksiyete ile sık eş tanı alır.

• Kısıtlayıcı beslenme veya tıkınma atakları
• Kusma, laksatif kullanımı veya aşırı egzersiz
• Beden imgesinde çarpıklık ve görünüşe aşırı odaklanma
• Azalmış özsaygı ve kilo merkezli benlik algısı
• Günlük yaşamı domine eden yiyecek-beden döngüsü

DSM-5'te hastalık anksiyetesi bozukluğu ve somatik belirti bozukluğu olarak iki kategoriye ayrılan bu tabloda kişi, yetersiz ya da hiç fiziksel bulgu olmamasına rağmen ciddi bir hastalığa yakalandığına dair yoğun kaygı taşır. Tüm güvenceler geçici rahatlama sağlar.

• Normal bedensel duyumları ağır hastalık belirtisi olarak yorumlama
• Sık doktor ziyaretleri veya tam tersine tıbbi bakımdan kaçınma
• Hastalık olasılığına dair süregelen kaygı ve araştırma
• Güvence arama döngüsü ve geçici ancak tekrarlayan rahatlama
• Erken dönem travma, güvensiz bağlanma veya aleksitiminin katkısı

Narsisistik kişilik örüntülerinde kişi, özsaygısını korumak için dışsal onaya aşırı bağımlıdır. Görünürdeki büyüklenme ve güvenin altında yetersizlik, utanç ve değersizlik duyguları yatar. Terapi, bu örüntülerin fark edilmesine ve daha otantik bir benlik algısının gelişmesine zemin hazırlar.

• Eleştiriye karşı savunmacı ve soğuk tepkiler
• Diğerlerini değersizleştirme veya idealize etme
• Dışsal takdir ve onay ihtiyacına aşırı bağımlılık
• Derindeki yetersizlik ve utanç duygularını örtbas eden grandiozite
• Sahte kendilik — ailenin beklentilerine göre şekillenmiş kimlik